Kita perlu mengejar standard antarabangsa!
Berikut adalah 3 nombor utama mengenai RTI yang mungkin meyakinkan anda:
ANGKA
90
Penduduk dunia tinggal di negara-negara dengan undang-undang atau dasar RTI!
140
Negara mempunyai undang-undang RTI/ FOI
3
Thailand, Indonesia, Filipina ada undang-undang RTI
KAJIAN KES
Bagi mereka yang memerlukan beberapa contoh!
Apa yang berlaku apabila kita tidak mempunyai Hak Mendapatkan Maklumat? Apa yang berlaku apabila kita ada?
Tanpa Perundangan RTI
☒ Di sebalik bantahan awam, orang awam tidak menerima maklumat mengenai pengampunan bekas Perdana Menteri, Najib Razak
Selepas sabitan bagi pertuduhan salah guna kuasa, penggubahan wang haram dan jenayah pecah amanah dalam perbicaraan SRC International, bekas Perdana Menteri, Najib Razak dijatuhi hukuman penjara selama 12 tahun dan denda sebanyak RM210 juta. Tetapi pada 2 Februari 2024, Lembaga Pengampunan mengurangkan hukuman Najib Razak kepada hanya enam tahun, dan dendanya dikurangkan kepada RM50 juta.
Walaupun terdapat bantahan awam, orang awam telah dibiarkan dalam keadaan yang kabur kerana Lembaga Pengampunan tidak mendedahkan rasional di sebalik keputusannya.
☒ Apabila Haris Ibrahim, ahli jawatankuasa pemandu Bersih cuba mendapatkan maklumat mengenai proses persempadanan semula kawasan pilihan raya, beliau dinafikan maklumat itu di mahkamah
Sebahagian daripada tugas perlembagaan Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) adalah untuk membentangkan cadangan perubahan sempadan kepada pengundi yang terjejas oleh perubahan ini dengan memaparkan peta dan sempadan yang berkaitan. Pengundi yang terjejas mempunyai hak, dalam masa 30 hari, untuk mengemukakan bantahan terhadap perubahan yang dicadangkan SPR. Walau bagaimanapun, SPR tidak memberikan maklumat ini kepada penduduk Johor. Haris Ibrahim, ahli jawatankuasa pemandu Bersih 2.0 telah memfailkan saman undang-undang terhadap SPR berhubung persempadanan semula itu dan memohon maklumat lanjut mengenai proses membuat keputusan. Akhirnya, mahkamah menolak saman Haris, dengan menyatakan bahawa ia tidak mempunyai merit dan beliau tidak mempunyai kuasa tindakan terhadap SPR. Peguam Haris, Malik Imtiaz, malah menimbulkan kebimbangan bahawa pengundi tidak boleh menggunakan kebebasan bersuara mereka tanpa hak untuk mendapatkan maklumat.
☒ Tiada maklumat mengenai isu perolehan Kapal Tempur Pesisir (LCS) yang dibuat secara tender terbuka yang menelan belanja RM2.098 bilion oleh kerajaan. Hanya selepas laporan daripada PAC dikeluarkan, kami mendapat maklumat mengenai isu kepentingan awam ini!
Sehingga 2020, kerajaan Malaysia telah membayar RM6.08 bilion kepada Boustead Naval Shipyard Sdn. Bhd. (BNS) untuk pembelian enam kapal tempur. Namun pada 2022, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) mengeluarkan laporan yang menyatakan bahawa tidak ada satu kapal pun yang telah siap walaupun kapal pertama akan dihantar pada April 2019. Sebaliknya, anak syarikat BNS itu menggunakan RM400 juta daripada bayaran yang diterima untuk projek LCS bagi menyelesaikan hutang lapuk projek NGPV (Kapal Peronda Generasi Baharu) yang lama.
Menteri Pertahanan ketika itu, Datuk Seri Ahmad Zahid Hamid meluluskan projek berkenaan dan menafikan sebarang penipuan dari segi penglibatan beliau. Kelewatan ini melibatkan kos tambahan sebanyak RM2.098 bilion daripada kos asal sebanyak RM9.128 bilion.
Walaupun PAC mengeluarkan laporan itu, dan dua laporan lain dari 2018 dan 2020 dinyahklasifikasikan, namun memandangkan projek itu adalah tender terbuka, maklumat mengenai perkara ini sepatutnya tersedia secara terbuka dari awal untuk akauntabiliti dan kepentingan awam!
☒ CodeBlue disiasat oleh polis kerana menerbitkan laporan siasatan bebas mengenai kebakaran Hospital Sultanah Aminah 2016 di Johor
Apabila pasukan CodeBlue menerima laporan siasatan bebas ke atas kebakaran Hospital Sultanah Aminah di Johor – kebakaran hospital terburuk dalam sejarah Malaysia – ia telah dipastikan, daripada pandangannya, bahawa dokumen itu telah dinyahklasifikasikan. Seorang wartawan dari Code Blue juga telah menghubungi Menteri Kesihatan, Dr. Dzulkefly Ahmad, yang mengesahkan bahawa laporan itu memang dinyahklasifikasikan. Namun, dokumen itu tidak mempunyai tarikh bila ia dikelaskan atau dinyahklasifikasikan. Walaupun begitu, selepas laporan itu diterbitkan, terdapat siasatan polis terhadap pasukan CodeBlue di bawah Seksyen 203A Kanun Keseksaan dan di bawah OSA. Isu kepentingan awam perlu didedahkan kepada orang awam bagi mengelakkan perkara ini berulang.
Dengan Perundangan RTI
PULAU PINANG
☑ Wartawan Malaysiakini berjaya mendapatkan maklumat mengenai lorong basikal di Pulau Pinang dengan bantuan Pegawai Maklumat!
Seorang wartawan Malaysiakini berjaya mendapatkan maklumat mengenai lorong basikal di Pulau Pinang ketika FOIE Pulau Pinang mula dikuatkuasakan pada 2015, dengan bantuan seorang pegawai maklumat (IO). Peranan IO amat penting bagi memastikan kelancaran tatacara supaya maklumat itu boleh menjadi rujukan kepada penunggang basikal untuk merancang laluan mereka dengan selamat di Pulau Pinang. Tanpa dokumentasi yang tersusun, penunggang motosikal yang menggunakan lorong yang tidak dikategorikan sebagai zon selamat akan mengalami beberapa siri kemalangan atau kematian.
☑ Pembeli mendapatkan maklumat mengenai pelan pembangunan projek Tree Sparina @ Ideal Vision Park di Bayan Lepas sekali gus membantu pembeli dan penduduk masa depan membuat keputusan yang lebih baik mengenai rumah baharu mereka
Pada 17 Oktober 2022, pemohon melalui Tetuan Ong dan Manecksha telah memohon cetakan biru mengenai pelan pembangunan daripada Pembangunan Perancangan Bandar dan Desa Pulau Pinang bagi projek Tree Sparina @ Ideal Vision Park di Bayan Lepas. Permintaan itu dibuat untuk mengkaji semula perjanjian pembelian, termasuk pelan susun atur dan pelan bangunan yang diluluskan. Firma itu berjaya mendapatkan maklumat yang penting bagi pembeli untuk mengetahui tentang kepadatan penduduk bangunan, penggunaan tanah dan bangunan, dan penyediaan ruang terbuka dan hijau di dalam bangunan. Ia membantu untuk memaklumkan pembeli tentang hak mereka sebagai penduduk, seperti pada tahap mana tempat itu harus dikekalkan dan jadual pembayaran sewa, serta memastikan penduduk mempunyai hak untuk merundingkan pertikaian dan kontrak dipersetujui kedua-dua pihak.
☑ Penduduk Sungai Ara memfailkan permintaan FOIE Pulau Pinang untuk dokumen yang dianggap sulit mengenai pemeriksaan projek pembinaan banglo di atas bukit curam di Sungai Ara yang sensitif terhadap alam sekitar. Walau bagaimanapun, selepas merayu kepada Lembaga Rayuan Pulau Pinang, mereka dapat melihat dokumen ini
Rancangan Sunway City untuk membina banglo di atas bukit curam di Sungai Ara telah diluluskan oleh kerajaan negeri Pulau Pinang walaupun penduduk menganggap bukit itu sensitif terhadap alam sekitar. Dikatakan bahawa terdapat garis panduan untuk memeriksa projek khas seperti ini, tetapi kandungan dokumen dan jabatan yang bertanggungjawab untuk ini tidak diketahui. Penduduk terbabit memfailkan permohonan FOIE Pulau Pinang untuk melihat dokumen berkenaan dan minit mesyuarat Ahlis Majils Mesyuarat Kerajaan Negeri (EXCO) tetapi ditolak kerana ia dianggap sulit. Mereka memfailkan rayuan, tetapi apabila lembaga rayuan bersidang, mereka cuba mengusir semua yang hadir kecuali pengadu yang mewakili penduduk, malah tidak menyedari bahawa ia adalah mahkamah terbuka dan sesiapa sahaja boleh hadir. Hanya selepas pengadu berhujah, ahli-ahli Lembaga Penerangan Pulau Pinang membenarkan untuk melihat dokumen yang diminta pada mulanya.
◑ Ketua Pemuda Gerakan Jason Loo gagal mendapatkan maklumat mengenai Projek Terowong Dasar Laut Pulau Pinang walaupun membelanjakan RM1,500 dalam proses itu*
Ketua Pemuda Gerakan, Jason Loo cuba mendapatkan dokumen dan maklumat mengenai Projek Terowong Dasar Laut Pulau Pinang yang menjadi subjek dakwaan rasuah dan salah guna kuasa. Loo membelanjakan kira-kira RM1,500 dalam proses itu. Malah, beliau juga didorong untuk mengemukakan akuan berkanun kepada kerajaan bahawa beliau tidak akan menyalahgunakan maklumat tersebut. Akhirnya, dia gagal menerima maklumat yang diminta dan akhirnya berhenti mencuba.*
*Walau bagaimanapun, pada akhirnya, Dewan Undangan Negeri menerbitkan maklumat itu, dan Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara Parlimen menelitinya. Wakil rakyat DUN juga diberikan semua maklumat tanpa perlu membayar sebarang yuran atau melalui aturan FOI di Pulau Pinang.
SELANGOR
☑ Sinar Project berjaya mendapatkan maklumat daripada Majlis Perbandaran Ampang Jaya selepas mengemukakan permohonan pelan pembangunan untuk mengelakkan lebih banyak kejadian tanah runtuh di Taman Bukit Permai, Ampang
Pada 21 April 2022, Sinar Project memfailkan permohonan kepada Majlis Perbandaran Ampang Jaya (MPAJ) di bawah FOIE Selangor berhubung laporan penyelenggaraan tanah dan pelan bagi mengelak kejadian tanah runtuh di Taman Bukit Permai, Ampang. Kes itu semakin parah kerana terdapat kematian dan kehilangan harta benda persendirian akibat kejadian itu. Pegawai maklumat daripada MPAJ memaklumkan bahawa penyelenggaraan akan selesai pada akhir Mei 2022, di samping kajian mengenai reka bentuk tanah dan penstabilan cerun. Maklumat ini penting untuk penduduk membuat keputusan sama ada masih tinggal di kawasan itu atau berpindah ke kawasan lain bagi menjamin keselamatan mereka.
☒ Kumpulan Alam Sekitar gagal mendapatkan maklumat mengenai laporan penyahwartaan Hutan Simpan Kuala Langat Utara (KLNFR) atas alasan ia sulit
Pada tahun 2021, kumpulan alam sekitar PEKA (Pertubuhan Pelindung Khazanah Alam) mengemukakan permohonan rasmi untuk mendapatkan salinan laporan Jabatan Perhutanan mengenai KLNFR, tetapi ia ditolak atas alasan ia sulit dan memberi kesan kepada dasar dan pembangunan negeri. KLNFR merupakan salah satu hutan paya gambut terakhir di selatan Selangor dan kegagalan untuk mendapatkan sebarang maklumat lanjut menghalang PEKA daripada melindungi hutan paya bakau.
Exco Alam Sekitar Negeri Selangor, Hee Loy Sian mendedahkan bahawa tiada bantahan untuk penyahwartaan HSKLU yang memusnahkan 536.7 hektar (bersamaan 865 padang bola sepak) oleh beberapa jabatan kerajaan dan Dekan Fakulti Perhutanan dan Alam Sekitar dari Universiti Putra Malaysia sewaktu mesyuarat teknikal.
Walau bagaimanapun, walaupun permintaan itu ditolak, anda atau sesiapa sahaja masih boleh membuat rayuan kepada mereka!